Τα σημαντικότερα νέα από την 62η Συνεδρίαση της Επιτροπής Ναρκωτικών του ΟΗΕ: Μέρος 1ο

Τη Δευτέρα 18 Μάρτη ξεκίνησε στα κεντρικά του ΟΗΕ στη Βιέννη η 62η συνεδρίαση της Επιτροπής για τα Ναρκωτικά (CND). Στο τέλος της εβδομάδας που προηγήθηκε (14-15 Μαρτίου) είχε πραγματοποιηθεί η Υψηλή Συνδιάσκεψη σε επίπεδο υπουργών/αρχηγών κρατών (HLMS) με την ολοκλήρωση ενός προγράμματος που είχε ψηφιστεί το 2009 με τίτλο “Πολιτική βούληση και σχέδιο δράσης για τη διεθνή συνεργασία για μια ολοκληρωμένη και ισορροπημένη στρατηγική για την αντιμετώπιση του παγκόσμιου προβλήματος των ναρκωτικών”. Το 2019 ήταν η χρονιά που τα Ηνωμένα Έθνη συμφώνησαν να επανεξετάσουν τη πρόγραμμα, να αξιολογήσουν τα αποτελέσματά του, τις επιπτώσεις του και την επιτυχία των κρατών μελών στην επίτευξη των στόχων που είχαν θέσει.

Τα περισσότερα μέτρα του Προγράμματος στόχευαν στη μείωσης της προσφοράς και της ζήτησης ναρκωτικών ουσιών με απώτερο στόχο “έναν κόσμο δίχως ναρκωτικά”. Όπως αναμενόταν, τα κράτη μέλη δεν κατάφεραν να πετύχουν τα ανέφικτα και έτσι αποφάσισαν θετικά σε ένα νέο ψήφισμα. Ενώ, λοιπόν, το έγγραφο αυτό ψηφίστηκε με τη συναίνεση όλων, η απόδοση αυτού σε εθνικό επίπεδο διαφέρει όσο η νομιμοποίηση της κάνναβης και η αποποινικοποίηση χρήσης όλων των ουσιών, οι χώροι εποπτευόμενης χρήσης και η υποβοηθούμενη ψυχοθεραπεία με τη χρήση mdma ή lsd για παράδειγμα, με την στρατιωτικοποίηση της δημόσιας ασφάλειας, τις εξωδικαστικές δολοφονίες, την απουσία διάθεσης οποιούχων αναλγητικών για ιατρικούς σκοπούς (ανακούφιση από τον πόνο), τη ίδια την θανατική ποινή κ.α. Επομένως, παρότι υπάρχει συναίνεση είναι βέβαιο πως δεν υπάρχει ομοφωνία, η έλλειψη της οποίας ήταν καταφανής καθ’ όλη τη διάρκεια τόσο του HLMS όσο και του CND.

Άξιο αναφοράς ήταν το γεγονός ότι μια μέρα πριν την έναρξη των εργασιών του HLMS, 31 υπηρεσίες των Ηνωμένων Εθνών, συμπεριλαμβανομένου του Οργανισμού για την καταπολέμηση του Εγκλήματος και των Ναρκωτικών (UNODC) υιοθέτησε κοινή θέση σχετικά με την πολιτική για τα ναρκωτικά υποστηρίζοντας την αποποινικοποίηση της κατοχής και της χρήσης.

Αυτό που, επίσης, γνωρίζαμε είναι ότι ενώ η κοινωνία των πολιτών είναι καλοδεχούμενη πια στον ΟΗΕ, τα μέλη της οφείλουν να συμπεριφέρονται σύμφωνα με τους κανονισμούς, οι οποίοι απαγορεύουν ρητά οποιοδήποτε είδος διαμαρτυρίας. Ως τέτοια έγινε αντιληπτή από την ασφάλεια του ΟΗΕ η προγραμματισμένη και αδειοδοτημένη συνάντηση/φωτογράφηση των μελών της Κοινωνίας των Πολιτών στο πλαίσιο της καμπάνιας “Υποστήριξε, μην τιμωρείς” και αδικαιολόγητα τερματίστηκε.

Το μεγαλύτερο μέρος της συζήτησης στην αίθουσα της Ολομέλειας αφορούσε στον πιθανό προγραμματισμό της τραμαδόλης (tramadol) -ένα συνθετικό οπιοειδές αναλγητικό φάρμακο- και τις νέες συστάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO) και της Διεθνούς Συμβουλίου για τον Έλεγχο των Ναρκωτικών (INCB) για την κάνναβη. Εν προκειμένω, ο WHO συνέστησε να τεθεί η τραμαδόλη υπό επιτήρηση και όχι υπό έλεγχο με πρώτη την Κίνα – και στην συνέχεια την Αίγυπτο και το Καμερούν- να αντιδρούν προτείνοντας τον προγραμματισμό της ουσίας. Όσον αφορά την κάνναβη, το INCB εξέφρασε την ανησυχία του για τα προγράμματα ιατρικής κάνναβης και την πιθανή τους σύνδεση με την αύξηση της μη ιατρικής χρήσης από τους νέους. Οι ίδιες χώρες δήλωσαν επίσης ότι η ρύθμιση (αποποινικοποίηση) της κάνναβης για ψυχαγωγικούς σκοπούς παραβιάζει τις συνθήκες ελέγχου των ναρκωτικών φωτογραφίζοντας τον Καναδά, ενώ ή Ινδονησία και η Ιαπωνία δηλώσαν την πεποίθησή τους ότι η κάνναβη έχει αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία και την ανάπτυξη. Το Σουδάν υποστήριξε ότι η νέα τάση ρύθμισης της κάνναβης βρίσκεται πίσω από το 80% των εγκλημάτων που σχετίζονται με την κατάχρηση ναρκωτικών, χωρίς να προσκομίζουν στοιχεία που να υποστηρίζουν αυτόν τον ισχυρισμό. Από την άλλη πλευρά, η Ελβετία, η Δανία, οι Κάτω Χώρες και η Νότια Κορέα εξέφρασαν την υποστήριξή τους για την περαιτέρω πρόσβαση στην έρευνα σχετικά με την κάνναβη ως φάρμακο και υποστήριξαν τις συστάσεις του WHO.

Στην Επιτροπή του Συνόλου [Committee of the Whole (COW)] συζητήθηκαν δύο ψηφίσματα:  το πρώτο από την Αυστραλία αφορούσε στην ενίσχυση μέσω της διεθνούς συνεργασίας της ικανότητας εντοπισμού και κατάσχεσης συνθετικών ναρκωτικών. Το δεύτερο ψήφισμα που εισήχθη από τη Γερμανία, το Περού και την Ταϊλάνδη αφορούσε στην προώθηση της εναλλακτικής ανάπτυξης ως αναπτυξιακής στρατηγικής ελέγχου των ναρκωτικών. Πολλές από αυτές τις συζητήσεις βασίστηκαν γύρω από τον επαναπροσδιορισμό των στόχων του διεθνούς συστήματος ελέγχου των ναρκωτικών και την εναρμόνισή τους με αυτών του Προγράμματος Βιώσιμης Ανάπτυξης 2030 [Sustainable Development Goals (SDGs)] του ΟΗΕ, το οποίο αποτελεί πια τον βασικό οδηγό όλων των δραστηριοτήτων του ΟΗΕ.

Κατά τη διάρκεια της ημέρας υπήρχαν επίσης διάφορες παράλληλες συζητήσεις, από τις οποίες ξεχώρισε αυτή του Καναδά, της Ουρουγουάης, της Εσθονίας και της Νορβηγίας με τίτλο «Αντιμετωπίζοντας το Στίγμα: Συνεχίζοντας τη Συζήτηση” και αφορούσε στον στιγματισμό ως κύριο εμπόδιο στις παρεμβάσεις δημόσιας υγείας για τα άτομα που χρησιμοποιούν ναρκωτικά.

Την επόμενη μέρα, ο διεθνής οργανισμός μείωσης της βλάβης (Harm Reduction International), σε συνεργασία με αρκετές κυβερνητικές αντιπροσωπείες, την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη Διεθνή Αμνηστία, διοργάνωσε μια παράλληλη εκδήλωση με τίτλο «Η θανατική ποινή για το αδίκημα που σχετίζεται με τα ναρκωτικά: ο αντίκτυπος στις γυναίκες και στις ευάλωτες ομάδες».

Στην Ολομέλεια κατά τη διάρκεια των πρώτων ωρών της ημέρας έλαβε χώρα ο προγραμματισμός νέων ουσιών που, κυρίως, αφορά σε παράγωγα φεντανύλης (οπιοειδές) και άλλα (συνθετικά) κανναβινοειδή. Αξιοσημείωτο ήταν το γεγονός της αναβολής της απόφασης για τη ρύθμισης της κάνναβης μέχρι τον Μάρτιο του 2020 δίνοντας έτσι περισσότερο χρόνο στις αντιπροσωπείες των Κρατών Μελών να εξετάσουν μια τέτοια δυνητικά ριζοσπαστική απόφαση.

Το πρωινό της επομένης στη συζήτηση στην Ολομέλεια κυριάρχησε το θέμα της ημερήσιας διάταξης σχετικά με την εφαρμογή της “Πολιτικής Βούλησης και Σχεδίου Δράσης” του 2009 και την εξέλιξη της διεθνούς στρατηγικής σύμφωνα με το κείμενο της UNGASS 2016. Στο τέλος των προγραμματισμένων δηλώσεων των Κρατών Μελών, το λόγο πήρε ένας αριθμός ΜΚΟ εκφράζοντας τις καίριες θέσεις της κοινωνίας των πολιτών. Μια από τις τοποθετήσεις που ξεχώρισαν ήταν αυτή των Μαθητών/Φοιτητών για Λογικές Πολιτικές για τα Ναρκωτικά (Students for Sensible Drug Policy-SSDP), όπου σχολιάστηκε η ιδιαίτερη κατάσταση που αντιμετωπίζουν οι νέοι παγκοσμίως δίνοντας έμφαση στο γεγονός ότι η βλάβη που προκαλείται από τις απαγορευτικές πολιτικές είναι χειρότερη από αυτή που προκαλούν οι ουσίες. Ακόμη, εκφράστηκε η άποψη πως τα Κράτη Μέλη στο σύνολό τους οφείλουν να υιοθετήσουν μέτρα μείωσης της βλάβης (harm reduction) έτσι ώστε να δημιουργηθεί μια νοοτροπία ασφάλειας γύρω από τη χρήση ναρκωτικών με τη λογική της ελεύθερης -δίχως τον φόβο τιμωρίας- πρόσβασης σε τεκμηριωμένη γνώση και υπηρεσίας υγείας, εφαρμόζοντας έτσι με επιτυχή τρόπο όσα συζητήθηκαν στο έγγραφο της έκθεσης του UNGASS 2016.

Νωρίτερα την ίδια μέρα διοργανώθηκε ένας άτυπος διάλογος μεταξύ των ΜΚΟ και του UNODC πρώτα και στη συνέχεια με το INCB δίνοντας την ευκαιρία και τον χρόνο σε μια ουσιαστικότερη συνεργασία. Ο άτυπος διάλογος με το INCB είχε εξαιρετικό ενδιαφέρον κυρίως ενόψει της κλιμακούμενης συζήτησης σχετικά με τον ρόλο του Συμβουλίου στη διεθνή πολιτική για τα ναρκωτικά, όπου και ανακοινώθηκε πως το Συμβούλιο θα συνεχίζει να φιλοξενεί τις ακροάσεις της κοινωνίας των πολιτών και για το 2019 εκφράζοντας ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον στις οργανώσεις των νέων.

 

Κείμενο: Παναγιώτης Σεβρής, Σύμβουλος Πολιτικής για τα Ναρκωτικά

Εθελοντής οργάνωσης ΔΙΟΓΕΝΗΣ