Δήλωση Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων ΝΑ Ευρώπης

Οι σύνεδροι της συνάντησης που διοργανώθηκε στο Βελιγράδι από 1-3 Οκτωβρίου 2015, εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για την πρωτοβουλία των κρατών μελών του ΟΗΕ, των διεθνών οργανισμών, της Κοινωνίας των Πολιτών και των ΜΚΟ, για να συζητήσουν ανοιχτά βασικά θέματα που αφορούν στο φαινόμενο των ναρκωτικών. Είναι σημαντικό ότι η UNGASS περιλαμβάνει, εκτός από την αξιολόγηση της προόδου σχετικά με την εφαρμογή της πολιτικής δήλωσης του 2009, και την «αξιολόγηση των επιτευγμάτων και τις προκλήσεις για την αντιμετώπιση του παγκόσμιου προβλήματος των ναρκωτικών, στο πλαίσιο των τριών διεθνών συμβάσεων ελέγχου των ναρκωτικών και άλλων σχετικών αποφάσεων των Ηνωμένων Εθνών».

Τα αποτελέσματα της UNGASS πρέπει να δώσουν μια νέα ώθηση στην αναμόρφωση των πολιτικών και των πρακτικών για την αντιμετώπιση των ναρκωτικών στον κόσμο.

Η πολιτικο-οικονομική και κοινωνική κατάσταση στις χώρες της ΝΑ Ευρώπης δυσκολεύει ιδιαίτερα τη διαμόρφωση μιας συνεκτικής, ολοκληρωμένης και εφαρμόσιμης πολιτικής για τα ναρκωτικά. Το θέμα των ναρκωτικών δεν έχει τη δέουσα προτεραιότητα στην ατζέντα των κρατών της περιοχής. Η αντιμετώπιση των χρηστών, παρά τις προσπάθειες των τελευταίων ετών για μετάθεση του κέντρου βάρους από την τιμωρητική προσέγγιση στην προσέγγιση με προσανατολισμό τη δημόσια υγεία και τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, παραμένει να είναι θέμα της ποινικής δικαιοσύνης με όλα τα επακόλουθα της περιθωριοποίησης, του στιγματισμού και του κοινωνικού αποκλεισμού. Στις φυλακές των χωρών της ΝΑ Ευρώπης βρίσκεται μεγάλο ποσοστό των ανθρώπων που κάνουν χρήση ψυχοδραστικών ουσιών χωρίς προοπτική κοινωνικής ένταξης. Ενώ, επιστημονικές έρευνες και πρακτική εμπειρία αποδεικνύουν ότι η ένταξη εξαρτημένων ατόμων και χρηστών ψυχοδραστικών ουσιών σε προγράμματα μείωσης της βλάβης και θεραπείας είναι αποτελεσματικότερη και φθηνότερη, στην πράξη δεν τυγχάνει της υποστήριξης των κυβερνήσεων των χωρών της περιοχής. Αντίθετα, στις περισσότερες χώρες οι φορείς παροχής υπηρεσιών μείωσης της βλάβης ελαττώνονται και σε πολλές περιπτώσεις κλείνουν λόγω διακοπής της χρηματοδότησης. Η οργανωμένη εγκληματικότητα και η διαφθορά που σχετίζεται με τη διακίνηση ναρκωτικών είναι ένα τεράστιο πρόβλημα με ιδιαίτερα έντονα χαρακτηριστικά σε χώρες της περιοχής που βρίσκονται στις οδούς διακίνησης ναρκωτικών, όπλων και διακίνησης ανθρώπων. Η συνεργασία με τη διεθνή κοινότητα για την αντιμετώπισή τους είναι αναγκαία.

Οι σύνεδροι προτείνουν να δοθούν από τη Ειδική Σύνοδο για τα ναρκωτικά κατευθυντήριες γραμμές και να υπάρξει δέσμευση των κρατών-μελών για την υλοποίηση των παρακάτω θεμάτων:

  1. Οι χώρες μέλη του ΟΗΕ πρέπει να δεσμευθούν ότι θα εφαρμόσουν στην πράξη την συνεχώς επαναλαμβανόμενη αρχή της ισορροπημένης προσέγγισης μεταξύ της ζήτησης και της προσφοράς ναρκωτικών (Balanced Approach between Demand and Supply reduction). Για τις χώρες της ΝΑ Ευρώπης αυτό σημαίνει προτεραιότητα στη διάθεση πόρων για τη συνέχιση των προγραμμάτων μείωσης της βλάβης και ενίσχυση των προγραμμάτων πρόληψης, θεραπείας και κοινωνικής επανένταξης
  2. Η εγκληματοποίηση των χρηστών ναρκωτικών ουσιών, έχει αποδειχθεί αντιπαραγωγική και επιβλαβής για την κοινωνία και τα άτομα και πρέπει να καταργηθεί. Το Γραφείου του ΟΗΕ για τα ναρκωτικά και το έγκλημα αναφέρει σε σχετικό έγγραφο ότι «οι Διεθνείς Συμβάσεις δεν απαιτούν οπωσδήποτε την τιμωρία για την κατοχή, την αγορά ή την καλλιέργεια για προσωπική χρήση». Η Ειδική Σύνοδος θα πρέπει να πάρει σαφή θέση και να ορίσει το πλαίσιο στο οποίο πρέπει να κινηθούν οι χώρες μέλη για το θέμα της απεγκληματοποίησης των χρηστών ναρκωτικών
  3. Προγράμματα μείωσης της βλάβης αναγνωρίζονται από τις περισσότερες χώρες της ΝΑ Ευρώπης σε κείμενα στρατηγικής για τα ναρκωτικά, αλλά δεν έχουν ρυθμίσει αυτή τους την αναγνώριση σε νόμους του κράτους. Η ενσωμάτωση της μείωσης της βλάβης (μεταξύ άλλων διάθεση και ανταλλαγή συριγγών, επιτηρούμενοι χώροι χρήσης) στην εθνική νομοθεσία είναι αναγκαία
  4. Η χρήση των λεγόμενων νέων ψυχοτρόπων ουσιών από νέους αποτελεί προτεραιότητα και οφείλει να αντιμετωπισθεί αποτελεσματικά. Η εκπαίδευση/ενημέρωση μαζί με την καλλιέργεια και προώθηση της νοοτροπίας για μια υγιεινή ζωή, θα συμβάλει ουσιαστικά στην αντιμετώπιση των νέων ψυχοδραστικών ουσιών
  5. Η κάνναβη αποτελεί την κύρια ουσία που χρησιμοποιείται από νέους. Η αντιμετώπιση της κάνναβης ως απαγορευμένης ουσίας είναι θέμα αμφιλεγόμενο. Όλο και περισσότερες χώρες κάνουν διάκριση μεταξύ της κάνναβης και των άλλων ψυχοτρόπων ουσιών. Μερικές χώρες προχώρησαν σε νομοθετικές ρυθμίσεις της κάνναβης. Η Ειδική Σύνοδος για τα Ναρκωτικά του 2016 δεν μπορεί να αγνοήσει αυτές τις εξελίξεις και θα πρέπει να δώσει κατευθυντήριες γραμμές για την αντιμετώπιση του. Χώρες της ΝΑ Ευρώπης αντιμετωπίζουν προβλήματα παράνομης παραγωγής και διακίνησης κάνναβης που πρέπει να επιλυθούν
  6. Η συνάντηση στο Βελιγράδι, επεσήμανε την έλλειψη προγραμμάτων θεραπείας για ανηλίκους που κάνουν χρήση ναρκωτικών. Είναι ένα θέμα που χρειάζεται άμεση παρέμβαση, ιδίως για ορισμένες ομάδες του πληθυσμού στις χώρες της ΝΑ Ευρώπης.

Η διεθνής κοινότητα έχει τη δυνατότητα στην προσεχή Ειδική Σύνοδο της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών να προτείνει ένα πλαίσιο βασικών αρχών που θα δημιουργήσει προϋποθέσεις ουσιαστικού διαλόγου μεταξύ των κρατών μελών του ΟΗΕ και της κοινωνίας των πολιτών, ο οποίος θα συνοδεύεται από την εφαρμογή προγραμμάτων που έχουν αποδειχθεί στην πράξη αποτελεσματικά. Οι νέες κοινωνικές συνθήκες και προκλήσεις απαιτούν πολιτικές και νομοθεσία που θα συνάδουν με την επιστημονική γνώση, την προώθηση μέτρων και πολιτικών για μια υγιή κοινωνία και το σεβασμό των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Τη δήλωση συνυπογράφουν οι οργανώσεις:

  • Aktion Plus (Αλβανία)
  • Margina (Βοσνία και Ερζεγοβίνη)
  • Viktorija (Βοσνία και Ερζεγοβίνη)
  • PROI (Βοσνία και Ερζεγοβίνη)
  • Healthy Options Skopje (HOPS) (Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας)
  • Διογένης (Ελλάδα)
  • Θετική Φωνή (Ελλάδα)
  • Κέντρο Ζωής (Ελλάδα)
  • NGO 4life (Μαυροβούνιο)
  • Juventas (Μαυροβούνιο)
  • CAZAS (Μαυροβούνιο)
  • RHRN (Ρουμανία)
  • ALIAT (Ρουμανία)
  • Prevent (Σερβία)
  • NGO REGENERATION (Σερβία)
  • SEEA.NET (Σλοβενία)

Βελιγράδι, 2 Οκτωβρίου 2015