O Διογένης είναι αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος. Γεννήθηκε το 412 π.χ. (σύμφωνα με άλλες πηγές το 399 π.χ.) στη Σινώπη του Πόντου στα παράλια της Μαύρης Θάλασσας. Ο Διογένης, κατά μία εκδοχή, εξορίστηκε από τη Σινώπη, γιατί σαν τραπεζίτης παραχάραξε το τοπικό νόμισμα. Εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, όπου γνωρίστηκε με τον Αντισθένη τον ιδρυτή της σχολής των κυνικών. Ο Διογένης ο Σινωπεύς, θεωρείται ο κυριότερος εκπρόσωπος της κυνικής φιλοσοφίας. Ο κυνισμός είναι φιλοσοφία ή οποία διαμορφώθηκε τον 4o αιώνα π.χ. και ανήκει στις λεγόμενες Σωκρατικές σχολές οι οποίες, μετά το θάνατο του Σωκράτη, ιδρύθηκαν από μαθητές και φίλους του. Ο Αντισθένης δίδασκε στο γυμναστήριο του Κυνοσάργους στην Αθήνα, απ΄όπου θεωρείται ότι η κυνική φιλοσοφία έχει λάβει την ονομασία. Άλλη εκδοχή για την ονομασία, είναι η λέξη κύων (σκύλος), που είναι το έμβλημα του κυνισμού. Χαρακτηριστικά του κυνισμού είναι η προκλητική συμπεριφορά που εκφράζεται συνήθως με την ωμή ειλικρίνεια, το θάρρος αντιπαράθεσης με την υποκρισία και η χρήση του αστεϊσμού, του λογοπαίγνιου και του καυστικού χιούμορ στην άσκηση κρητικής στα κακώς κείμενα στην κοινωνία: την διαφθορά, την υποκρισία και την εκμετάλλευση των ανθρώπων που βρίσκονται σε δυσχερή κοινωνική θέση. Η αυτάρκεια, η λιτότητα, η αυτογνωσία και η άσκηση θεωρούνται από τους κυνικούς, αρετές που συμβάλλουν στην ευτυχία του ανθρώπου. Δείγματα εφαρμογής των αρχών της φιλοσοφίας του έδωσε ο Διογένης με τη ζωή του. Στον Διογένη αποδίδονται διάφορα επεισόδια τα οποία αντιμετώπισε με τη λογική της φιλοσοφίας του.

Την άποψη ότι ο άνθρωπος για να ζει σε αρμονία με τη φύση, πρέπει να συνδυάζει τη λογική με την αρετή, πράγμα δύσκολο να το βρει κανείς, την εξέφραζε με ειρωνικό τρόπο κυκλοφορώντας καταμεσήμερο στους δρόμους της Αθήνας με ένα αναμμένο φανάρι λέγοντας: «ψάχνω να βρω έναν άνθρωπο». Εφαρμόζοντας στην πράξη τις αρχές της αυτάρκειας και της λιτότητας, κυκλοφορούσε στην Αθήνα χειμώνα καλοκαίρι με το ίδιο ρούχο και κοιμόταν σε ένα πιθάρι με φύλακες τα σκυλιά του.

Σ’ ένα από τα ταξίδια του, ο Διογένης πιάστηκε αιχμάλωτος από πειρατές και εκτέθηκε προς πώληση σε δουλοπάζαρο. Ο Ξενιάδης, πλούσιος αριστοκράτης από την Κόρινθο, είδε τον Διογένη και ήθελε να τον αγοράσει. Ο δουλέμπορος βλέποντας το ενδιαφέρον του Ξενιάδη λέει στον Διογένη: «Αυτός ενδιαφέρεται να σε αγοράσει, τι να του πώ ότι ξέρεις να κάνεις;» Ο Διογένης απαντά: «άρχειν ανθρώπων» δηλαδή: «ξέρω να διοικώ ανθρώπους και να τους διδάσκω αρχές». Αυτή η απάντηση, άρεσε στον Ξενιάδη, αγόρασε τον Διογένη και του ανέθεσε τη διαπαιδαγώγηση των παιδιών του. Έτσι εγκαταστάθηκε ο Διογένης στο Κράθειο, ένα προάστιο της Κορίνθου και έγινε ελεύθερος πολίτης.

Πολλά περιστατικά αναφέρονται στην αντιμετώπιση της εξουσίας από τον Διογένη. Στα χρόνια του, η μορφή του Μεγάλου Αλεξάνδρου ήταν η πλέον ενδεδειγμένη για περιστατικά που αναφέρονται σ’ αυτό το θέμα. Όταν ο Μέγας Αλέξανδρος ήταν στην Κόρινθο θέλησε να γνωρίσει τον Διογένη. Όταν τον πλησίασε του λέει: «είμαι ο βασιλιάς Αλέξανδρος», ο Διογένης ατάραχος του απαντά: «Είμαι ο Διογένης ο Κύων». Ο Μέγας Αλέξανδρος απόρησε και του λέει: «Δεν με φοβάσαι;» Ο Διογένης απάντησε «είσαι κακό ή καλό;». Ο Αλέξανδρος βρέθηκε σε δίλημμα: ένας βασιλιάς δεν μπορεί να είναι κακό, αν όμως είναι καλό, γιατί κάποιος να φοβάται το καλό; Αντί λοιπόν να απαντήσει ο Αλέξανδρος τον ερωτά εκ νέου: «Τι χάρη θέλεις να σου κάνω;» κι ο Διογένης απαντά: «αποσκότησόν με», (βγάλε με από το σκοτάδι και δείξε μου την αλήθεια). Αυτό είναι μια παραλλαγή της ίδιας στιχομυθίας, κατά την οποία ο Μέγας Αλέξανδρος στέκεται μπροστά στον Διογένη, ο οποίος ξαπλωμένος στο έδαφος λιάζονταν ευχαριστημένος, και τον ρωτάει «τι χάρη θέλεις να σου κάνω;» και ο Διογένης του δίνει την θρυλική απάντηση: «Κάνε πιο πέρα γιατί μου κρύβεις τον ήλιο. Μη μου στερείς αυτό που δεν μπορείς να μου δώσεις». Τότε ο Αλέξανδρος είπε το περίφημο: «Αν δεν ήμουν Αλέξανδρος θα ήθελα να ήμουν Διογένης»