UNGASS 2016: Ανταπόκριση από Ν.Υ.

Εγκαινιάζει η Ειδική Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών
μια ουσιαστική στροφή στην πολιτική για τα ναρκωτικά;

Άρχισε χθες 19 Απριλίου 2016 στην Νέα Υόρκη η Ειδική Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ για τo παγκόσμιο θέμα των ναρκωτικών. Τα κράτη μέλη του ΟΗΕ προσδοκούν ότι αυτή ή σύνοδος θα αποτελέσει σημαντικό ορόσημο για την επίτευξη των στόχων που έχουν τεθεί στο πλαίσιο μιας ολοκληρωμένης και ισόρροπης στρατηγικής για την αντιμετώπιση των ναρκωτικών. Μεγάλος αριθμός κρατών εκφράζει πλέον ανοιχτά σοβαρές επιφυλάξεις για το ισχύον καθεστώς ελέγχου των ψυχοδραστικών ουσιών και αναζητεί νέους τρόπους αντιμετώπισης. Οι διαπραγματεύσεις είναι δύσκολες και η Επιτροπή Ναρκωτικών του ΟΗΕ αποτελούμενη από 54 χώρες κάνει πολλές προσπάθειες για να διατηρήσει τη συνοχή ανάμεσα στα κράτη μέλη.

Η πρώτη μέρα των συζητήσεων έδειξε ολοφάνερα αυτή την ένταση από την πρώτη κιόλας στιγμή. Στην ατζέντα της συνόδου υπήρχε η λογική διάταξη των θεμάτων. Μετά τις τυπικές διαδικασίες εκλογής προεδρείου ακολουθούσε η έκθεση της επιτροπής ναρκωτικών για τις προπαρασκευαστικές της εργασίες, η πρότασή της για τα οργανωτικά θέματα της συνόδου και η έγκριση της ημερήσιας διάταξης, η γενική συζήτηση στην ολομέλεια και το κλείσιμο με την έγκριση της του τελικού εγγράφου της συνόδου. Αυτό που έγινε ήταν να εγκριθεί πρώτα ως τελικό κείμενο η πρόταση της Επιτροπής ναρκωτικών και να επακολουθήσει η γενική συζήτηση. Μια από τις αιτιολογίες ήταν ότι την προσεχή Πέμπτη (21 Απριλίου 2016) θα παραστούν στη Σύνοδο υψηλά ιστάμενα πρόσωπα, τα μέτρα ασφαλείας θα είναι αυστηρότατα και δεν θα υπάρχει το απαιτούμενο κλίμα για έγκριση του τελικού πορίσματος. Δεν υπήρξαν αντιρρήσεις από τα κράτη μέλη σ’ αυτή την αλλαγή, πράγμα που σημαίνει ότι υπήρξε προσυνεννόηση.

Μετά όμως την τυπική αποδοχή του τελικού εγγράφου με τον τίτλο «Η κοινή μας δέσμευση για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του παγκόσμιου προβλήματος των ναρκωτικών» ζήτησε το λόγο μια σειρά κρατών εκφράζοντας με έντονο τρόπο την διαφωνία τους πρώτα απ΄ όλα για το θέμα της κατάργησης της θανατικής ποινής για παραβιάσεις του νόμου περί ναρκωτικών που δεν συμπεριλήφθηκε στο τελικό έγγραφο. Πολλές χώρες της Ευρώπης και της Λατινικής Αμερικής δήλωσαν ότι ήθελαν να συμπεριληφθεί τουλάχιστο ένα μορατόριουμ για τη θανατική ποινή. Η Ινδονησία απάντησε εκ μέρους των Αραβικών χωρών και των χωρών της Νοτιοανατολικής Ασίας ότι η θανατική ποινή δεν απαγορεύεται από τις διεθνείς συμβάσεις και κάθε κράτος έχει το δικαίωμα να επιλέξει τα ποινικά μέτρα που θεωρεί κατάλληλα.

Την απογοήτευσή τους εξέφρασαν επίσης διάφορες χώρες της Λατινικής Αμερικής και της Ευρώπης για τον όρο «μείωση της βλάβης» ο οποίος εκ νέου δεν περιέχεται το τελικό έγγραφο. Όλες όμως οι χώρες που ζήτησαν το λόγο μετά την υιοθέτηση του τελικού εγγράφου εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για την επιλογή της δημόσιας υγείας ως της κεντρικής προτεραιότητας της στρατηγικής και των δράσεων των χωρών μελών για την αντιμετώπιση των ναρκωτικών. Αυτό σημαίνει ότι οι χώρες μέλη θα πρέπει να μεταθέσουν το κέντρο βάρους από την κατασταλτική προσέγγιση στις δράσεις για την προστασία της δημόσιας υγείας και στη βελτίωση των μεθόδων που συμβάλλουν στην αποφυγή των αρνητικών επιπτώσεων της χρήσης ψυχοτρόπων ουσιών. Μια από τις συνέπειες αυτής της επιλογής είναι και η απεγκληματοποίηση της κατοχής ναρκωτικών για προσωπική χρήση.

Ομιλητές όπως ο Πρόεδρος του Διεθνούς Συμβουλίου Ελέγχου των Ναρκωτικών και η Πρόεδρος του Παγκοσμίου Οργανισμού Υγείας υποστήριξαν με σθένος την μετατόπιση από την τιμωρητική στάση απέναντι στους χρήστες στην υποστήριξη τους για την βελτίωση και την προαγωγή της ατομικής τους υγείας και την προστασία της δημόσιας υγείας. Ο Πρόεδρος του Διεθνούς Συμβουλίου Ελέγχου των Ναρκωτικών υποστήριξε την ανάγκη αναλογικότητας των ποινών για παραβιάσεις του νόμου περί ναρκωτικών και δήλωσε ότι οι διεθνείς συμβάσεις ποτέ δεν ζήτησαν τον «πόλεμο κατά των ναρκωτικών.

Η Πρόεδρος του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας υποστήριξε με στατιστικά στοιχεία την αποτελεσματικότητα των «μέτρων μείωσης της βλάβης» και δήλωσε ότι «η θεραπεία υποκατάστασης οπιοειδών είναι η πλέον αποτελεσματική θεραπεία».

Η παρουσία αρχηγών κρατών της Λατινικής Αμερικής και οι ομιλίες τους ήταν ένδειξη του ενδιαφέροντος και της σημασίας που αποδίδουν στην Ειδική Σύνοδο της Γενικής Συνέλευσης. Οι πρόεδροι της Γουατεμάλας, της Κολομβίας και του Μεξικού οι οποίοι είχαν υποβάλει το 2012 το ψήφισμα για σύγκληση της συνόδου, μίλησαν με ενθουσιασμό για την προοπτική αλλαγής του συστήματος με επίκεντρο τον άνθρωπο. Τόνισαν ότι «Χρειαζόμαστε αποτελεσματική πρόληψη και αποτελεσματικές νομοθετικές ρυθμίσεις».

Οι πρώτες εντυπώσεις από την Ειδική Σύνοδο είναι ανάμεικτες. Διαφαίνεται μια κάποια αλλαγή. Οι χώρες που ζητούν αναμόρφωση του συστήματος διατυπώνουν σαφείς προτάσεις, αλλά δεν πετυχαίνουν ακόμη ουσιαστικές αλλαγές. Οι χώρες που παραμένουν πιστές στο ισχύον καθεστώς, κερδίζουν ακόμη πόντους στις διατυπώσεις στα έγγραφα, αλλά αποξενώνονται όλο και περισσότερο από την πραγματικότητα. Χρειάζεται ακόμη χρόνος για ουσιαστική προσέγγιση των μερών. Στο μεταξύ οι χώρες που θέλουν να ανταποκριθούν στις ευθύνες τους οφείλουν να προχωρήσουν σε μεταρρυθμίσεις. Η ανοιχτή συζήτηση που ουσιαστικά επικυρώνεται από την πρακτική του διαλόγου σ΄αυτή την Ειδική Σύνοδο δημιουργεί ευκαιρίες για αλλαγή του συστήματος.

Νέα Υόρκη 20.04.2016
Θανάσης Αποστόλου
Διευθυντής
Οργάνωση «Διογένης – Διάλογος Πολιτικής για τα Ναρκωτικά»

 

Δείτε την επιστολή σε pdf εδώ.