UNGASS2016: η τρίτη και τελευταία ημέρα

Nέες προκλήσεις, απειλές και πραγματικότητες για την πρόληψη και την αντιμετώπιση του παγκόσμιου προβλήματος των ναρκωτικών.

Ενδιαφέρουσα ήταν η συζήτηση, την τρίτη μέρα των εργασιών της Ειδικής Συνόδου της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, στην στρογγυλή τράπεζα για τις νέες προκλήσεις, απειλές και πραγματικότητες αναφορικά με την πρόληψη και την αντιμετώπιση του παγκόσμιου προβλήματος των ναρκωτικών.

Το διαδίκτυο σε συνδυασμό με την παραγωγή και διάθεση των λεγόμενων Νέων Ψυχοδραστικών Ουσιών αποτελεί φαινόμενο που ανατρέπει μια σειρά θεμάτων τα οποία μέχρι τώρα αποτελούσαν το πλαίσιο στο οποίο κινούνταν η συζήτηση για την αντιμετώπιση των ναρκωτικών.

Μέχρι τώρα το πρόβλημα εστιάζονταν σε δύο κυρίως τομείς, την παραγωγή και τη διάθεση ψυχοδραστικών ουσιών η οποία αφορούσε κυρίως τις υπό ανάπτυξη χώρες και την κατανάλωση τους που αφορούσε κυρίως τις ανεπτυγμένες χώρες του κόσμου. Με τις νέες ψυχοτρόπες ουσίες δεν υφίσταται πλέον αυτός ο διαχωρισμός. Σε μεγάλο βαθμό έχουν πλέον αντιστραφεί οι όροι. Η παραγωγή των Νέων Ψυχοδραστικών Ουσιών είναι υπόθεση των ανεπτυγμένων χωρών όπου κυρίως η Ευρώπη και οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής είναι οι κύριοι παραγωγοί. Η διακίνηση και χρήση ουσιών γίνεται μέσα στις ίδιες τις ανεπτυγμένες χώρες αλλά και προς τις χώρες που παραδοσιακά θεωρούνται χώρες παραγωγής.

Το χαρακτηριστικό των νέων ουσιών είναι ότι έχουν νόμιμα ονόματα, γι αυτό και τις ονομάζουν «νόμιμες ψυχοτρόπες ουσίες» (Legal highs). Αυτή όμως η νέα γενιά ψυχοδραστικών ουσιών είναι σε πολλές περιπτώσεις περισσότερο επικίνδυνη από τα παραδοσιακά σκληρά ναρκωτικά (ηρωίνη, κοκαΐνη) αλλάζουν δε με μεγάλη ταχύτητα τόσο τα ονόματα όσο και τη σύνθεσή τους. Στην συνοπτική έρευνα του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου και τα Ναρκωτικά του 2011 αναφέρεται ότι εντοπίστηκε ο πρωτοφανής στα χρονικά αριθμός 600 διαδικτυακών καταστημάτων που φέρεται να πωλούν ψυχοδραστικά προϊόντα, ενώ αποκαλύφθηκε ότι προσφέρεται μεγάλη ποικιλία νέων προϊόντων.

Αυτή η νέα πραγματικότητα απαιτεί κα νέους τρόπους αντιμετώπισης. Στις παρουσιάσεις των ομιλητών τονίστηκε η σημασία της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των χωρών και τις ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών που εφαρμόστηκαν ή εφαρμόζονται για την αντιμετώπιση αυτών των ουσιών. Ήδη σε όλες τις χώρες της Ευρώπης έχουν συσταθεί επιτροπές και ομάδες εργασίας στο πλαίσιο του λεγόμενου «συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης» (early warning system) για τη συλλογή πληροφοριών, τη μελέτη μεθόδων αντιμετώπισης και την κατάλληλη νομοθεσία για να μπορέσει να σταματήσει η διάδοσή τους. Παραδοσιακά μέτρα όπου ουσίες κατηγοριοποιούνται ως επικίνδυνες και εντάσσονται στις απαγορευμένες ουσίες, δεν φαίνεται να υποστηρίζονται χωρίς άλλο, λόγω της ευελιξίας που χρησιμοποιούν οι παραγωγοί συνθετικών ναρκωτικών με την αλλαγή ονομάτων και την διαφορετική κάθε φορά σύνθεσή των ουσιών. Ομιλητής από την περιοχή της ΝΑ Ευρώπης τόνισε τη σημασία εμπλοκής όλων των μερών και ειδικά των Μη Κυβερνητικών οργανώσεων σ’ αυτές τις επιτροπές και ομάδες εργασίας λόγω της επαφής τους με την καθημερινότητα.

Παρ’ όλη τη σημασία των νέων ουσιών σε σχέση με τις μελλοντικές προκλήσεις για την αντιμετώπιση των ναρκωτικών, σύνεδροι εντόπισαν και υφιστάμενες προκλήσεις που χρονίζουν και δεν αντιμετωπίζονται από τη διεθνή κοινότητα. Χαρακτηριστική ήταν η παρέμβαση της εκπροσώπου της Τζαμάικας η οποία αναφέρθηκε στο θέμα της παραδοσιακής χρήσης κάνναβης και της αλλαγής της νομοθεσίας στη χώρα της. Η μέχρι τώρα κατασταλτική πολιτική είχε δημιουργήσει ένα σύστημα όπου χρήστες κατέληγαν στη φυλακή για κατοχή μικροποσοτήτων κάνναβης για προσωπική χρήση. Η κυβέρνηση της Τζαμάικας αποφάσισε να αποφυλακίσει μεγάλο αριθμό αυτής της κατηγορίας κρατουμένων και μετέθεσε στη νομοθεσία της το κέντρο βάρους στη φροντίδα για τον άνθρωπο και την υγεία του. Είναι πρόκληση και απειλή για την κοινωνία αν δεν προσαρμοσθεί το ισχύον σύστημα ελέγχου των ναρκωτικών τόνισε η ομιλήτρια. Στη συνέχεια ανέφεραν χώρες όπως το Ισραήλ, το Πουέρτο Ρίκο, η Ουρουγουάη, η Αυστραλία, ο Ισημερινός και άλλες χώρες ότι ήδη έχουν αλλάξει τη νομοθεσία τους. Ήταν χαρακτηριστικό των συζητήσεων της συνόδου ότι πολλές χώρες υποστήριζαν ανοιχτά αλλαγές στην νομοθεσία τους. Εντύπωση προκάλεσε η ομιλία της Υπουργού Υγείας του Καναδά η οποία ανακοίνωσε ότι θα νομιμοποιηθεί στη χώρα της η καλλιέργεια και διάθεση της κάνναβης για όλους τους σκοπούς και θα ψηφιστεί νομοθετικό πλαίσιο για τη μείωση της βλάβης σε όλο της το εύρος .

Στην Ολομέλεια συνεχίστηκαν οι παρεμβάσεις των χωρών μελών και διαφόρων πληθυσμιακών ομάδων οι οποίες έχουν το καθεστώς του παρατηρητή του ΟΗΕ. Οι παρεμβάσεις αυτών των οργανώσεων δημιούργησαν μια διαφορετική ατμόσφαιρα στην αίθουσα με την αναφορά τους σε προσωπικές εμπειρίες. Σύνεδρος από την Κένυα σε μια πολλή σύντομη παρέμβαση της, έκανε σαφές ότι το καθεστώς των ελεγχόμενων φαρμάκων σε πολλές χώρες είναι αιτία τραγικών γεγονότων σε οικογένειες και άτομα. Αυτόχθονας από τη Νέα Ζηλανδία εξέθεσε την κατάσταση τη δικής του πληθυσμιακής ομάδας η οποία σε μεγάλους αριθμούς είναι εξαρτημένα από ψυχοδραστικές ουσίες άτομα πράγμα που κατά τη γνώμη του οφείλεται στη φτώχεια και την κοινωνική θέση τους. Το σύντομο τραγούδι ¨πόλεμος κατά της φτώχειας» στη γλώσσα του, ήταν μια συγκινητική στιγμή που καταχειροκροτήθηκε από τους παρευρισκόμενους στην αίθουσα.

H 30η Ειδική Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ για τα ναρκωτικά έκλεισε με σύντομες αναφορές στις εργασίες των ομάδων εργασίας και ενός λεπτού σιγή για προσευχή και περισυλλογή. Ήταν μια ιδιάζουσας μορφής Σύνοδος ειδικά για το γεγονός ότι δεν κατέληξε σε συμπεράσματα που βγήκαν από τη συζήτηση, αλλά πήρε πρώτα την απόφαση και στη συνέχεια έκανε τη συζήτηση. Θα επανέλθουμε σ΄αυτή την παγκόσμια σύναξη αρκετές φορές τα δυο επόμενα χρόνια. Το 2019 θα γίνει εκ νέου αξιολόγηση. Οι χώρες μέλη του ΟΗΕ ανέλαβαν να εφαρμόσουν πολιτικές με επίκεντρο τον άνθρωπο. Εμείς θα παρακολουθήσουμε τις εξελίξεις και θα συμβάλλουμε, στο πλαίσιο των δυνατοτήτων μας, στην επίτευξη αυτού του στόχου.

Θανάσης Αποστόλου

Διευθυντής “Διογένης-Διάλογος Πολιτικής για τα Ναρκωτικά”

Νέα Υόρκη 22 Απριλίου 2016